Azərbaycanda fermerlərin satış, peşəkar aqronom dəstəyi, düzgün məlumat və təsərrüfatın idarə olunması ilə bağlı ciddi ehtiyacları var idi.
Bu ehtiyacları sadəcə funksiyalar siyahısına çevirmək əvəzinə, onların üzərində dayanıqlı rəqəmsal biznes modeli qurdum.
Agrohub fermerin məhsulunu sata, aqronom dəstəyi ala, digər fermerlərlə əlaqə qura və təsərrüfatı ilə bağlı daha məlumatlı qərarlar verə biləcəyi vahid rəqəmsal platforma kimi formalaşdırıldı.
Problemdən biznes imkanına
Fermerlərin qarşılaşdığı problemlər bir-birindən ayrı görünürdü:
məhsulu uyğun alıcıya çatdırmaq çətin idi;
peşəkar aqronom dəstəyinə çıxış məhdud idi;
əkin, gübrələmə və suvarma qərarları çox vaxt dəqiq məlumatlara əsaslanmırdı;
fermerlər arasında məlumat və təcrübə mübadiləsi üçün vahid mühit yox idi;
təsərrüfatın idarə olunması parçalanmış və əsasən ənənəvi üsullarla aparılırdı.
Bu problemləri ayrı-ayrı xidmətlərlə həll etmək əvəzinə, onları bir-birini tamamlayan vahid biznes ekosistemində birləşdirdim.
Məqsəd sadəcə fermerə məlumat vermək deyildi. Fermerin real ehtiyac yarandığı anda platformaya daxil olub xidmət ala, məhsul sata və qərar verə bildiyi davamlı istifadə modeli yaratmaq idi.
Rəqəmsal biznes modelinin qurulması
Agrohub-un kim üçün dəyər yaratdığı və gəliri hansı tərəflərdən əldə edə biləcəyi əvvəldən müəyyənləşdirildi.
Platformanın əsas iştirakçıları bunlar idi:
fermerlər;
aqronomlar və ekspertlər;
kənd təsərrüfatı məhsullarının alıcıları;
toxum, gübrə və avadanlıq satıcıları;
aqrar xidmət təminatçıları;
potensial logistika və biznes tərəfdaşları.
Hər iştirakçının platformaya qoşulma səbəbi ayrıca modelləşdirildi.
Fermer xidmətlərə və bazara daha rahat çıxış əldə edirdi. Aqronom yeni müştərilərə çatırdı. Satıcılar və xidmət şirkətləri isə ehtiyacı əvvəlcədən müəyyən olan hədəf auditoriyaya çıxış qazanırdı.
Bu qarşılıqlı dəyər üzərində marketplace komissiyası, aqronom konsultasiyası, ödənişli yerləşdirmə, premium xidmətlər, reklam və tərəfdaşlıq gəlirləri kimi müxtəlif monetizasiya modelləri formalaşdırıldı.
Maliyyə modeli və böyümə planı
Biznes modelinin yalnız təqdimatda yaxşı görünməsi kifayət deyildi. Onun hansı şərtlərdə dayanıqlı və gəlirli ola biləcəyini hesablamaq lazım idi.
Agrohub üçün detallı maliyyə modeli hazırladım.
Model daxilində:
məhsulun yaradılma və əməliyyat xərcləri;
komanda və texnologiya büdcəsi;
istifadəçi qazanma xərcləri;
gəlir proqnozları;
Customer Acquisition Cost;
Customer Lifetime Value;
break-even nöqtəsi;
investisiyanın geri dönüş müddəti;
fərqli böyümə və monetizasiya ssenariləri
hesablandı.
Bununla yanaşı, məhsulun bazara necə daxil olacağı, ilk istifadəçilərin necə qazanılacağı və hansı gəlir modelinin hansı mərhələdə aktivləşdiriləcəyi də planlaşdırıldı.
Nəticədə ideya maliyyə məntiqi, xərc strukturu və inkişaf ssenariləri olan rəqəmsal biznesə çevrildi.
18 aylıq roadmap
Agrohub-un vizyonu geniş idi. Bütün funksiyaları ilk versiyaya daxil etmək həm xərci, həm vaxtı, həm də məhsul riskini artıracaqdı.
Buna görə 18 aylıq məhsul və biznes roadmap-i qurdum.
Roadmap-də:
MVP-nin hazırlanması;
ilkin istifadəçi qazanma;
marketplace və konsultasiya xidmətlərinin inkişafı;
tərəfdaşların platformaya qoşulması;
gəlir modellərinin mərhələli aktivləşdirilməsi;
data əsaslı tövsiyələrin əlavə olunması;
platformanın regionlar üzrə genişləndirilməsi
ardıcıl mərhələlərə bölündü.
Hər mərhələ yalnız yeni funksiyanın buraxılması ilə deyil, konkret istifadəçi və biznes fərziyyəsinin yoxlanması ilə əlaqələndirilirdi.
Məhsulun əsas dəyər istiqamətləri
Agrohub-un məhsul arxitekturası fermerin bir neçə əsas ehtiyacını vahid platformada birləşdirirdi.
Marketplace fermerlərə məhsullarını təqdim etmək və alternativ satış kanalına çıxmaq imkanı verirdi.
Aqronom konsultasiyası fermerin problemini ekspertə təqdim edib peşəkar dəstək almasını mümkün edirdi.
Fermer icması istifadəçilərin təcrübə paylaşması, sual verməsi və bir-birindən öyrənməsi üçün qurulurdu.
Məlumat əsaslı əkinçilik imkanları isə hava, torpaq, məhsul, suvarma və gübrələmə ilə bağlı qərarların daha düzgün məlumatlarla dəstəklənməsini nəzərdə tuturdu.
Gələcək mərhələlər üçün məhsul izlənməsi, şəffaflıq və AI əsaslı fərdiləşdirilmiş tövsiyələr də məhsul vizyonuna daxil edildi.
İdeyadan yayımlanmış MVP-yə
Agrohub ideya səviyyəsində qalan konsept olmadı.
Təxminən 9 ay ərzində:
bazar və istifadəçi ehtiyacları analiz edildi;
rəqəmsal biznes modeli quruldu;
gəlir istiqamətləri müəyyənləşdirildi;
detallı maliyyə planı hazırlandı;
18 aylıq roadmap yaradıldı;
məhsul arxitekturası və MVP scope-u müəyyən edildi;
UX və funksional tələblər hazırlandı;
development prosesi idarə edildi;
işlək MVP hazırlanaraq yayımlandı.
Bu layihənin əsas uğuru çoxfunksiyalı platforma hazırlamaqdan daha böyük idi.
Fermerlərin real ehtiyacları ideyadan başlayaraq biznes məntiqi, maliyyə modeli, inkişaf strategiyası və işlək məhsulu olan rəqəmsal biznesə çevrildi.
Nəticə
Agrohub-da başlanğıc nöqtəsi məhsul ideyası, yekun nəticə isə yayımlanmış tətbiqdən daha geniş idi.
Ortaya:
konkret bazar probleminə əsaslanan;
bir neçə iştirakçı üçün dəyər yaradan;
gəlir modelləri müəyyən edilmiş;
maliyyə dayanıqlığı hesablanmış;
istifadəçi qazanma strategiyası hazırlanmış;
18 aylıq inkişaf xətti qurulmuş;
və MVP-si bazara çıxarılmış
rəqəmsal biznes modeli çıxdı.
Yaxşı ideyanı rəqəmsal biznesə çevirən onun funksiyalarının çoxluğu deyil; bazar ehtiyacı, gəlir modeli, maliyyə planı və icra qabiliyyətinin eyni sistemdə birləşdirilməsidir.
Agrohub-da etdiyim də məhz bu idi: fermerlərin real ehtiyaclarından başlayıb, onları işlək və inkişaf etdirilə bilən rəqəmsal biznesə çevirmək.